{"id":2157,"date":"2025-05-23T13:17:21","date_gmt":"2025-05-23T13:17:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ij-alliance.com\/Informateve\/?p=2157"},"modified":"2025-05-24T04:37:01","modified_gmt":"2025-05-24T04:37:01","slug":"abusos-silenciados-en-nombre-de-la-cultura-en-la-sierra-ecuatoriana-justicia-indigena-o-dictadura-comunitaria","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/abusos-silenciados-en-nombre-de-la-cultura-en-la-sierra-ecuatoriana-justicia-indigena-o-dictadura-comunitaria\/","title":{"rendered":"Abusos silenciados en nombre de la cultura en la Sierra ecuatoriana \u00bfJusticia ind\u00edgena o dictadura comunitaria?"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"125\" data-end=\"157\"><em>Una de las muchas ocasiones donde miembros de la Polic\u00eda Nacional fueron a la parroquia Emilio Mar\u00eda Ter\u00e1n de P\u00edllaro por los vecinos belicosos que insultaban y amenazaban a los residentes for\u00e1neos que viv\u00edan all\u00edo. Informa-Te Ve LATAM<\/em><\/p>\n<p data-start=\"125\" data-end=\"157\"><strong data-start=\"125\" data-end=\"157\">Por: Ivonne Espinosa de Ch\u00f3ez, Periodista Profesional &#8211; Directora de Informa-Te Ve LATAM<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"159\" data-end=\"841\"><strong data-start=\"159\" data-end=\"252\">Emilio Mar\u00eda Ter\u00e1n, P\u00edllaro \u2013 Tungurahua | Alaus\u00ed | Riobamba | Calpi | Ambato | Latacunga<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"159\" data-end=\"841\">Bajo la apariencia de unidad cultural y ancestral, se esconde una realidad que muchos prefieren ignorar. En parroquias rurales como <strong data-start=\"387\" data-end=\"409\">Emilio Mar\u00eda Ter\u00e1n<\/strong>, en el cant\u00f3n P\u00edllaro, y en decenas de comunidades ind\u00edgenas de la Sierra ecuatoriana, se ha impuesto un sistema de control social autoritario, violento y muchas veces fuera de la ley. Aqu\u00ed, la justicia no se basa en evidencia, sino en linchamientos colectivos, amenazas, castigos p\u00fablicos y abuso de poder. Quien se atreve a cuestionarlo, corre el riesgo de ser expulsado, golpeado o incluso, como denuncian residentes, asesinado.<\/p>\n<p data-start=\"159\" data-end=\"841\"><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/8Yh855VB_z4?si=q9mT_VS68Rrs6Z3v\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<h3 data-start=\"843\" data-end=\"894\"><strong data-start=\"847\" data-end=\"894\">Donde la ley no protege y el miedo gobierna<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"896\" data-end=\"1398\">En <strong data-start=\"899\" data-end=\"921\">Emilio Mar\u00eda Ter\u00e1n<\/strong>, habitantes denuncian que si una persona no es ind\u00edgena o no es reconocida como parte de la comunidad, se le impone una vida de silencio forzado. \u201cSi uno se defiende, lo amenazan con matarlo. Dicen que es su parroquia y que hay que someterse a lo que ellos digan\u201d, afirma un residente. Quien llega a trabajar, a vivir o incluso a visitar debe aceptar las \u201creglas\u201d impuestas por los l\u00edderes comunales: no se puede circular sin permiso, no se puede reclamar, no se puede opinar.<\/p>\n<p data-start=\"896\" data-end=\"1398\"><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Za2s5-AARoM?si=SRf8mYbwHe7RFIP-\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p data-start=\"1400\" data-end=\"1769\">\u201c<strong data-start=\"1401\" data-end=\"1426\">Llamamos a la Polic\u00eda<\/strong>, pero no hacen nada. Le dan la raz\u00f3n a ellos aunque est\u00e9n borrachos, aunque golpeen a sus mujeres o sus hijos, aunque cierren calles impidiendo el paso de veh\u00edculos\u201d, contin\u00faa el testimonio. A menudo, los for\u00e1neos son aislados, perseguidos y coaccionados. Las calles se convierten en zonas de guerra sin armas, pero con palos, gritos y miedo.<\/p>\n<p data-start=\"1400\" data-end=\"1769\"><iframe title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/RKVBjrjsSls?si=jcYYt7D7m5X-xy03\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<h3 data-start=\"1771\" data-end=\"1812\"><strong data-start=\"1775\" data-end=\"1812\">Comunidades convertidas en feudos<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"1814\" data-end=\"2222\">Testimonios como el de <strong data-start=\"1837\" data-end=\"1850\">Alexander<\/strong> (nombre protegido), nieto de un comunero en Riobamba, revelan que incluso dentro de las comunidades ind\u00edgenas <strong data-start=\"1961\" data-end=\"1986\">el abuso es constante<\/strong>: \u201cMi abuelo dice que si no van a las mingas, les cobran hasta 40 d\u00f3lares de multa. Incluso a los viejitos los obligan a trabajar poniendo adoquines o agua potable. Si no lo hacen, los amenazan con quitarles beneficios o hasta el agua\u201d.<\/p>\n<p data-start=\"2224\" data-end=\"2573\">Durante los <strong data-start=\"2236\" data-end=\"2255\">paros ind\u00edgenas<\/strong>, promovidos como s\u00edmbolos de unidad, la realidad es muy distinta. \u201cA la gente la obligan a salir a protestar, porque si no lo hacen, <strong data-start=\"2389\" data-end=\"2423\">les quitan el agua o la tierra<\/strong>. Esa es la verdad. No es uni\u00f3n, es miedo\u201d, relata Alexander. \u201cNo es que todos est\u00e1n convencidos de marchar, <strong data-start=\"2532\" data-end=\"2571\">es que tienen miedo a perderlo todo<\/strong>.\u201d<\/p>\n<p data-start=\"2224\" data-end=\"2573\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2159\" src=\"https:\/\/ij-alliance.com\/Informateve\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/COMUNEROS-INDIGENAS-ADOQUINAN-CALLES3-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"504\" height=\"284\" srcset=\"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/COMUNEROS-INDIGENAS-ADOQUINAN-CALLES3-300x169.jpg 300w, https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/COMUNEROS-INDIGENAS-ADOQUINAN-CALLES3-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/COMUNEROS-INDIGENAS-ADOQUINAN-CALLES3-768x432.jpg 768w, https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/COMUNEROS-INDIGENAS-ADOQUINAN-CALLES3.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 504px) 100vw, 504px\" \/><\/p>\n<p data-start=\"2224\" data-end=\"2573\"><em>Comuneros adoquinando calles en una comuna rural en Riobamba, sopena de ser multados si no lo hacen.<\/em><\/p>\n<h3 data-start=\"2575\" data-end=\"2624\"><strong data-start=\"2579\" data-end=\"2624\">Contradicciones que nadie quiere discutir<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"2626\" data-end=\"2956\">Mientras l\u00edderes ind\u00edgenas alegan ante el pa\u00eds y el mundo que sus comunidades protegen la naturaleza y viven en armon\u00eda con la Pachamama, dentro de sus territorios <strong data-start=\"2790\" data-end=\"2956\">la basura se lanza a los r\u00edos, las quebradas son contaminadas, y muchos l\u00edderes viven entre alcohol, infidelidad, violencia intrafamiliar y apuestas clandestinas.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2958\" data-end=\"3139\">\u201cHablan de cultura, pero viven en caos\u201d, denuncia otra fuente. \u201cCambian escrituras, alteran propiedades, y se aprovechan de su autoridad para someter a los suyos y a los de afuera\u201d.<\/p>\n<h3 data-start=\"3141\" data-end=\"3186\"><strong data-start=\"3145\" data-end=\"3186\">Lo que dice la ley: un marco ignorado<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"3188\" data-end=\"3572\">La <strong data-start=\"3191\" data-end=\"3219\">Constituci\u00f3n del Ecuador<\/strong> en su art\u00edculo 171 reconoce el derecho de las comunidades ind\u00edgenas a ejercer justicia, <strong data-start=\"3308\" data-end=\"3382\">pero siempre respetando los derechos humanos y el marco constitucional<\/strong>. La misma norma proh\u00edbe los <strong data-start=\"3411\" data-end=\"3454\">tratos crueles, inhumanos y degradantes<\/strong> (art\u00edculo 66), y garantiza el derecho a un <strong data-start=\"3498\" data-end=\"3557\">debido proceso, defensa legal y presunci\u00f3n de inocencia<\/strong> (art\u00edculo 76).<\/p>\n<p data-start=\"3574\" data-end=\"3872\">A nivel internacional, el <strong data-start=\"3600\" data-end=\"3655\">Pacto Internacional de Derechos Civiles y Pol\u00edticos<\/strong> y la <strong data-start=\"3661\" data-end=\"3708\">Convenci\u00f3n Americana sobre Derechos Humanos<\/strong> exigen que <strong data-start=\"3720\" data-end=\"3825\">toda persona acusada de un delito tenga derecho a ser o\u00edda por un tribunal independiente y competente<\/strong>. Nada de esto sucede en los casos mencionados.<\/p>\n<p data-start=\"3874\" data-end=\"4160\">Las pr\u00e1cticas que hoy se desarrollan en comunidades ind\u00edgenas violan abiertamente estos principios. Castigar con l\u00e1tigos, azotar, quemar, amenazar, coaccionar, privar de servicios b\u00e1sicos y someter por la fuerza no es justicia ancestral, <strong data-start=\"4112\" data-end=\"4159\">es opresi\u00f3n moderna disfrazada de tradici\u00f3n<\/strong>.<\/p>\n<h3 data-start=\"4162\" data-end=\"4202\"><strong data-start=\"4166\" data-end=\"4202\">\u00bfHasta cu\u00e1ndo callar\u00e1 el Estado?<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"4204\" data-end=\"4483\">El Estado ecuatoriano, sus instituciones, su fuerza p\u00fablica, y su justicia <strong data-start=\"4279\" data-end=\"4328\">no pueden seguir siendo c\u00f3mplices por omisi\u00f3n<\/strong>. No puede haber ecuatorianos de primera y de segunda clase. <strong data-start=\"4389\" data-end=\"4483\">El respeto a la identidad cultural no puede usarse como escudo para encubrir la violencia.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"4485\" data-end=\"4686\">Existen voces dentro del mismo mundo ind\u00edgena que piden cambios. Comuneros cansados de la coacci\u00f3n, de las amenazas, del abuso. Pero <strong data-start=\"4618\" data-end=\"4686\">necesitan apoyo institucional, necesitan protecci\u00f3n y garant\u00edas.<\/strong><\/p>\n<h3 data-start=\"4688\" data-end=\"4743\"><strong data-start=\"4692\" data-end=\"4743\">Un pa\u00eds plurinacional s\u00ed, pero justo para todos<\/strong><\/h3>\n<p data-start=\"4745\" data-end=\"5135\">El Ecuador necesita con urgencia un debate nacional sobre los l\u00edmites de la justicia comunitaria. Un pa\u00eds plurinacional y diverso no puede construirse sobre la base de la represi\u00f3n. Es momento de que la <strong data-start=\"4948\" data-end=\"4969\">Asamblea Nacional<\/strong>, la <strong data-start=\"4974\" data-end=\"4999\">Defensor\u00eda del Pueblo<\/strong>, la <strong data-start=\"5004\" data-end=\"5028\">Corte Constitucional<\/strong>, y organismos internacionales de derechos humanos pongan sus ojos en estas denuncias y act\u00faen con firmeza.<\/p>\n<p data-start=\"5137\" data-end=\"5210\"><strong data-start=\"5137\" data-end=\"5210\">Las costumbres nunca pueden estar por encima de los derechos humanos.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"5137\" data-end=\"5210\"><strong>Noticia relacionada:\u00a0<a href=\"https:\/\/ij-alliance.com\/Informateve\/justicia-indigena-o-tirania-local-cuando-la-ley-es-reemplazada-por-la-imposicion-y-el-silencio\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Justicia ind\u00edgena o tiran\u00eda local: cuando la ley es reemplazada por la imposici\u00f3n y el silencio<\/a><\/strong><\/p>\n<p data-start=\"5137\" data-end=\"5210\"><strong>Noticia relacionada:\u00a0<a href=\"https:\/\/ij-alliance.com\/Informateve\/paros-indigenas-violencia-repetida-represion-interna-y-testimonios-de-comuneros-en-busca-de-libertad\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Paros ind\u00edgenas: violencia repetida, represi\u00f3n interna y testimonios de comuneros en busca de libertad<\/a><\/strong><\/p>\n<p data-start=\"5137\" data-end=\"5210\"><strong>Noticia relacionada:\u00a0<a href=\"https:\/\/ij-alliance.com\/Informateve\/profanacion-del-templo-matriz-de-san-pedro-de-pelileo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Indignaci\u00f3n en Tungurahua: Profanaci\u00f3n del templo en Pelileo bajo el pretexto de una \u00abmanifestaci\u00f3n cultural\u00bb<\/a>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"5137\" data-end=\"5210\"><strong>Noticia relacionada:\u00a0<a href=\"https:\/\/ij-alliance.com\/Informateve\/la-diablada-pillarena-supuesta-tradicion-indigena-que-disfraza-el-alcoholismo-y-la-violencia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">La Diablada Pillare\u00f1a: supuesta tradici\u00f3n ind\u00edgena que disfraza el alcoholismo y la violencia<\/a><\/strong><\/p>\n<p data-start=\"5137\" data-end=\"5210\"><strong>Noticia relacionada:\u00a0<a href=\"https:\/\/ij-alliance.com\/Informateve\/abuso-de-policias-de-pillaro-y-911-de-tungurahua\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Denuncian abuso de autoridad e inacci\u00f3n de la Polic\u00eda de P\u00edllaro y el 911 de Tungurahua ante fiesta clandestina violenta<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Una de las muchas ocasiones donde miembros de la Polic\u00eda Nacional fueron a la parroquia Emilio Mar\u00eda Ter\u00e1n de P\u00edllaro por los vecinos belicosos que insultaban y amenazaban a los residentes for\u00e1neos que viv\u00edan all\u00edo. Informa-Te Ve LATAM Por: Ivonne Espinosa de Ch\u00f3ez, Periodista Profesional &#8211; Directora de Informa-Te Ve LATAM Emilio Mar\u00eda Ter\u00e1n, P\u00edllaro [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2158,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[168,159,169],"class_list":["post-2157","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-informate","tag-indigenas","tag-justicia-indigena","tag-paros-indigenas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2157","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2157"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2194,"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2157\/revisions\/2194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ij-alliance.com\/informatevelatam\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}